From: aykut engüçlü (enguclua at veezy dot com)
Date: Sun 03 Mar 2002 - 17:39:47 EST
değerli arkadaşlar;
öncelikle, çalışma grubumuzun 22 nisan 2000 tarihinde ankara toplantısıyla ortaya konulan ve 20 mayıs 2000 tarihinde istanbul toplantısıyla teyid edilen hedefler doğrultusunda kurulmuş olduğunu ve 2002 yılı başında aktif çalışmalarına başladığını bir kere daha vurgulamak istiyoruz. bunun yanısıra türkiye bilişim derneği bünyesinde sadece kendimiz için değil, tüm görme özürlüler için yer edinilmeye çalışıldığının gözden kaçırılmaması gerektiğine dikkatinizi çekiyoruz.
emin demirci'nin 234 nolu mailda belirttiği görüşlerini dört ayrı bölüm halinde değerlendireceğiz:
vurgulanan birinci konu "sesli veya kabartma erişim teknolojisi alanında mevcut yazılım/donanımların türkçe desteğinin bulunmaması veya yetersiz kalması" cümlesi.
cevap: bahse konu cümlenin sonundaki ""yaygın kullanımı engellemektedir"" kısmı o cümlenin en canalıcı noktasıydı. bu liste çerçevesinde 7 tane hal kullanıcısı bulunmaktadır. keşke yaygın kullanılıp 77 tane olsaydı... emin demirci'nin hal programıyla içiçe olması sebebiyle bu açıdan gösterdiği tepkiye hak veriyoruz. ancak haklı olduğunu maalesef söyleyemiyoruz. gerekçesini kendisine 21 şubatta yazdığım detaylı maillarla izah ettim. yazdıklarımı kısaca özetlersem: kendilerine bugüne kadar gönderdiğimiz görüş ve düşüncelerimizin yeterince dikkate alınmaması, yeterliliğini görebilmemiz için hal programı türkçe demosunun bulunmaması ve bugüne kadar braille teknik firmasınca (yeterli reklamın değil) yeterli tanıtımın yapılamaması. ayrıca hal programının ne derece yeterli olduğunu kullanıcıların/alıcıların belirlemesi gerektiğini de özellikle vurguladım.
vurgulanan ikinci konu: emin demirci ""bu raporu hazırlayanlar, Türkçe destekli mevcut ekran okuyucu programı başarıyla kullanan arkadaşları görünce mahçup olmayacaklar mıdır?"" diye sormuş.
cevap: belki o gelişmeyi sağlayacak/sağlamakta olanlar açısından mahçup olduğumuz şeklinde algılanabilir. fakat biz öyle bir gelişme olursa ""kesinlikle övünç duyarız!"" nitekim bu listeye kayıtlı 43 jaws kullanıcısından en az 22 tanesinin ingilizce jaws programını kendi gösterdikleri özveri ve aralarındaki iletişim sayesinde oldukça üstün performansla kullandıkları gözardı edilemeyecek bir övünç kaynağıdır. temel amaçlarımızı tekrar gözden geçirecek olursanız, bilgisayar kullanımını yaygınlaştırma bakımından, düzenleyeceğimiz toplantılarla her türlü gelişmeyi tanıtacağımızı/duyuracağımızı ilk maddesinde açıkça vurgulamaktayız.
vurgulanan üçüncü konu: ekran okuyucu ve metin okuyucular
cevap: duyuru metnimizin hiçbir yerinde ekran okuyucu veya metin okuyucu olarak söz etmedik. böyle bir ayırıma gitmedik. eğer öyle bir ayırıma gidersek, jaws ve hal şeklinde de bir ayırıma gitmemiz gerekiyor. türkiye genelinde (bu listeyi baz alıyoruz) şu andaki durumu değerlendirdiğimiz zaman, jaws programının hal programına kıyasla çok daha verimli ve avantajlı olduğu gibi bir durum görünüyor. bizce, hep birlikte hiçbir ayırım yapmadan, avantajlarını ve dezavantajlarını gözönünde bulundurarak, ekran okuyucu, ekran okutturucu, metin okuyucu, sesli veya kabartma yazıyla erişim gibi tüm imkanları değerlendirip biryerlere varmaya çalışmalıyız.
vurgulanan dördüncü ve son konu: Bir ekran okuyucu programdan ne beklenmektedir ve Türkçe destekli tek ekran okuyucu program olan Hal programı, Türkçe kullanım açısından ne gibi bir yetersizlik ortaya koymaktadır?
bir ekran okuyucu programdan ne beklendiği konusu oldukça uzun ve karmaşık. hele bizim için bunu geniş çaplı tartışmak veya konuşmak bizce gereksiz. varolanı anlatmaya dahi neredeyse gücümüz yetmiyor. yurtdışındakiler bizden epey ötede gerekeni yapıyorlar. belki mevcut ekran okuyucuları birbirleriyle
kıyaslamak gibi birşey yapılabilir. o durumda ise, ekran okuyucuların hangi yönünü kıyaslamakla işe başlayacağımızı anlaşmak oldukça zor.
braille teknik firmasına listedışı yaptığımız bir önerimizi ufak bir genelleme ekleyerek tekrarlıyoruz: bu liste dışında oluşturduğunuzu çeşitli yollarla duyurduğunuz "hal kullanıcıları kulübünü" (veya varsa daha önce bilişim haberleşmesi için oluşturulmuş başka listeleri) lağvedin, varsa diğer hal, jaws vesaire kullanıcılarını aramıza katın, bizler de bu sayede tüm programların ne derece yeterli olduğunu duyalım, bilelim ve görelim. bu çağrımızın diğer bir sebebi, başka alanlarda çok dağınık bir yapı arzeden görmeyenler camiasının bilişim konularında dağılmaya, parçalanmaya ve ayrı ayrı mail listeleri oluşturmak gibi bir lükse hakkı olmadığının bilincindeyiz. tüm arkadaşlarımızı bu bilincle hareket etmeye ve çevrelerindeki tüm görme engellileri/ilgili kuruluşları aramıza katmak suretiyle bu bilince katkıda bulunmaya davet ediyoruz.
aykut engüçlü
çalışma grubu adına
TBD görme engelliler için bilişim çalışma grubu başkanı
----- Original Message -----
From: Emin Demirci
To: Multiple recipients of list KORLER
Sent: Wednesday, February 20, 2002 7:29 PM
Subject: [KORLER:234] Re: CalismaGrubu
TBD Görme Engelliler için Çalışma Grubu raporunu hazırlayan arkadaşların dikkatine.
Hazırlanan ve gruba gönderilen söz konusu raporda şu şekilde bir cümle yer almıştır: "...görmeyenlerin bilgisayar kullanımını sağlayan teknoloji(sesli ve kabartma erişim teknolojisi) alanında yazılım/donanımların Türkçe desteğinin bulunmaması ya da mevcut çalışmaların yetersiz kalması...". Bu cümleden ekran okuyucu her hangi bir programa Türkçe desteğinin bulunmadığı kastedildiği halde, ifadenin yuvarlanarak ve genellenerek sanki ortada hiçbirşey yokmuş gibi bir anlam kazandırılmak istenmişse, konunun uzmanı olduğunu söyleyen ve TBD içinde kendilerine bir konum edinmiş raporu hazırlayanların kasıtlı ve önyargılı olduğu gibi bir sonucu üzülerek çıkaracağımı belirtmek isterim. Eğer kendileri kullanmadıkları ya da herhangi bir nedenle kullanamadıkları için bir şeyi yok sayma ya da afaki sözlerle yetersiz olduğunu söylemek istiyorlarsa, bu raporu hazırlayanlar, Türkçe destekli mevcut ekran okuyucu programı başarıyla kullanan arkadaşları görünce mahçup olmayacaklar mıdır? Ayrıca konunun yuvarlanarak ifade edilmesinden, ekran okuyucularla editör programların aynı kefeye konulmak istendiği ve bu ürün yelpazesinde bu editör çalışmalara ekran okuyucu aleyhine daha fazla ağırlık verilmeye çaba gösterildiği izlenimi edindiğimi belirtmek isterim.
Bu ifadeleri rapora koyan kimseleri, açıkça Körler grubu huzurunda şu soruya cevap vermeye davet ediyorum: Bir ekran okuyucu programdan ne beklenmektedir ve Türkçe destekli tek ekran okuyucu program olan Hal programı, Türkçe kullanım açısından ne gibi bir yetersizlik ortaya koymaktadır? Kendilerine TBD içinde bir yer edinmiş arkadaşların bu soruya teknik bir yanıt verecek düzeyde olduğuna inanmak istiyorum. Belki verecekleri cevaplar bizim bilmediğimiz yönlere ışık tutar da biz de aydınlanmış oluruz. Çıkacak sonuca göre raporda adı geçen ifadenin düzeltilmesini bekliyorum. Aksi taktirde raporu bu şekliyle tanımamızın mümkün olmadığını belirtir, bütün grup üyelerinin iyi bir Kurban Bayramı geçirmesini dilerim.
Emin Demirci